{"id":977,"date":"2021-02-03T16:59:30","date_gmt":"2021-02-03T15:59:30","guid":{"rendered":"http:\/\/wgarnku.pl\/?p=977"},"modified":"2021-02-03T17:00:45","modified_gmt":"2021-02-03T16:00:45","slug":"ryby-zdrowe-ale-z-niektorymi-nie-przesadzaj-winne-skazenie-srodowiska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wgarnku.pl\/index.php\/2021\/02\/03\/ryby-zdrowe-ale-z-niektorymi-nie-przesadzaj-winne-skazenie-srodowiska\/","title":{"rendered":"Ryby zdrowe, ale&#8230; z niekt\u00f3rymi nie przesadzaj. Winne ska\u017cenie \u015brodowiska"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\n\nGeneralnie, owoce morza i ryby s\u0105 zgodnie zalecane przez lekarzy i dietetyk\u00f3w jako wa\u017cny element zdrowej diety, g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na zawarto\u015b\u0107 kwas\u00f3w t\u0142uszczowych omega-3. Jednocze\u015bnie, w zwi\u0105zku z coraz wi\u0119kszym ska\u017ceniem \u015brodowiska, eksperci ostrzegaj\u0105 przed nadmiernym spo\u017cyciem niekt\u00f3rych gatunk\u00f3w. Dowiedz si\u0119, kt\u00f3rych konkretnie.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>Wielonienasycone kwasy t\u0142uszczowe z rodziny omega-3 s\u0105 sk\u0142adnikiem niezb\u0119dnym do prawid\u0142owego rozwoju w okresie pre- i postnatalnym oraz do zapewnienia zdrowia w wieku p\u00f3\u017aniejszym. Wykazano, \u017ce odpowiednie spo\u017cycie d\u0142ugo\u0142a\u0144cuchowych, wielonienasyconych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych omega-3 jest istotnym czynnikiem w prewencji wielu chor\u00f3b \u017cywieniowozale\u017cnych oraz skutecznie wspomaga leczenie. Najlepszym \u017ar\u00f3d\u0142em kwasu alfa-linolenowego (ALA), prekursora rodziny omega-3, s\u0105 oleje ro\u015blinne, w tym przede wszystkim olej rzepakowy oraz orzechy i nasiona. Podstawowym \u017ar\u00f3d\u0142em d\u0142ugo\u0142a\u0144cuchowych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych omega-3, przede wszystkim DHA, s\u0105 t\u0142uste ryby morskie \u2013 czytamy w najnowszej edycji norm \u017cywienia dla populacji polskiej, opracowanych przez ekspert\u00f3w Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego-Pa\u0144stwowego Zak\u0142adu Higieny (NIZP-PZH).<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Warto odnotowa\u0107 fakt, \u017ce sporo miejsca we wspomnianym wy\u017cej opracowaniu (w rozdziale o kwasach omega-3) po\u015bwi\u0119cono kwestii spo\u017cycia ryb i owoc\u00f3w morza, ale nie tylko w kontek\u015bcie ich walor\u00f3w od\u017cywczych, lecz tak\u017ce i zagro\u017ce\u0144 dla zdrowia, wynikaj\u0105cych z ich nadmiernego spo\u017cycia, w zwi\u0105zku z potencjalnym ska\u017ceniem.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zacznijmy jednak od pozytyw\u00f3w. Po pierwsze, w aktualnej edycji norm specjali\u015bci NIZP-PZH zalecaj\u0105 regularne spo\u017cywanie ryb: co najmniej 2 razy w tygodniu &#8211; zar\u00f3wno osobom zdrowym, a tak\u017ce osobom zmagaj\u0105cym si\u0119 z przewlek\u0142ymi chorobami sercowo-naczyniowymi.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>Spo\u017cycie 2 porcji ryb morskich odpowiada pobraniu DHA + EPA na poziomie 250 mg\/dob\u0119 \u2013 czytamy w normach \u017cywienia.&nbsp;<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wyja\u015bnijmy od razu, \u017ce EPA to kolejny kwas t\u0142uszczowy z rodziny omega-3, kt\u00f3ry jest niezb\u0119dny do zachowania zdrowia.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Regularne spo\u017cywanie ryb i owoc\u00f3w morza ma jednak, poza dostarczaniem organizmowi zdrowych t\u0142uszcz\u00f3w, tak\u017ce wiele innych walor\u00f3w. Ryby s\u0105 r\u00f3wnie\u017c dobrym \u017ar\u00f3d\u0142em m.in. wysokiej jako\u015bci bia\u0142ka oraz witamin z grupy B, a ryby morskie stanowi\u0105 dodatkowo cenne \u017ar\u00f3d\u0142o jodu i witamin rozpuszczalnych w t\u0142uszczach (A i D).\u00a0<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"http:\/\/wgarnku.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/fish-2073798_1920-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-978\" srcset=\"https:\/\/wgarnku.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/fish-2073798_1920-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/wgarnku.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/fish-2073798_1920-300x200.jpg 300w, https:\/\/wgarnku.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/fish-2073798_1920-768x512.jpg 768w, https:\/\/wgarnku.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/fish-2073798_1920-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/wgarnku.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/fish-2073798_1920-960x640.jpg 960w, https:\/\/wgarnku.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/fish-2073798_1920.jpg 1920w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Czym s\u0105 najcz\u0119\u015bciej ska\u017cone ryby?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;Niestety, post\u0119puj\u0105ce zanieczyszczenie \u015brodowiska naturalnego negatywnie odbija si\u0119 na jako\u015bci zdrowotnej ryb i owoc\u00f3w morza.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>Pami\u0119ta\u0107 nale\u017cy, \u017ce ryby i owoce morza mog\u0105 by\u0107 zanieczyszczone metalami ci\u0119\u017ckimi, m.in. rt\u0119ci\u0105, kadmem, o\u0142owiem oraz zanieczyszczeniami organicznymi, przede wszystkim dioksynami i polichlorowanymi bifenylami o dzia\u0142aniu podobnym do dioksyn (dl-PCB). Maksymalne poziomy ww. zanieczyszcze\u0144 w rybach s\u0105 regulowane w aktualnych przepisach prawnych \u2013 czytamy w znowelizowanych normach.&nbsp;<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Eksperci NIZP-PZH podkre\u015blaj\u0105, \u017ce z tego wzgl\u0119du istnieje konieczno\u015b\u0107 ograniczania spo\u017cycia ryb pochodz\u0105cych z akwen\u00f3w wodnych o wysokim stopniu zanieczyszczenia metalami ci\u0119\u017ckimi oraz gatunk\u00f3w ryb drapie\u017cnych. Ostrze\u017cenie to jest szczeg\u00f3lnie istotne dla kobiet w ci\u0105\u017cy, kobiet karmi\u0105cych piersi\u0105 i ma\u0142ych dzieci (tzw. grup wra\u017cliwych). Nie znaczy to jednak wcale, \u017ce wspomniane grupy powinny przesta\u0107 je\u015b\u0107 ryby i owoce morza.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>Wyniki licznych bada\u0144 na temat wp\u0142ywu spo\u017cycia ryb i owoc\u00f3w morza (\u017ar\u00f3d\u0142o omega-3) a rozwojem neurologicznym dzieci wskazuj\u0105, \u017ce korzy\u015bci zdrowotne spo\u017cywania umiarkowanych ilo\u015bci ryb przez kobiety ci\u0119\u017carne przewa\u017caj\u0105 nad ryzykiem \u2013 czytamy w normach.&nbsp;<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jak to rozumie\u0107 w praktyce? Ot\u00f3\u017c, specjali\u015bci z NIZP-PZH wyja\u015bniaj\u0105, \u017ce bior\u0105c pod uwag\u0119 stwierdzany w Polsce poziom metylort\u0119ci i dioksyn, wi\u0119kszo\u015b\u0107 ryb i produkt\u00f3w rybnych mo\u017cna spo\u017cywa\u0107 w ilo\u015bciach przekraczaj\u0105cych 1 kg tygodniowo. Wyj\u0105tek od tej regu\u0142y stanowi\u0105 m.in.:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>\u0142oso\u015b,&nbsp;<\/li><li>szprot,&nbsp;<\/li><li>\u015bled\u017a,&nbsp;<\/li><li>a tak\u017ce sardynka,&nbsp;<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">kt\u00f3rych spo\u017cycie w ci\u0105gu tygodnia powinno by\u0107 ograniczone.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Poni\u017cej wskazujemy konkretne przyk\u0142adowe porcje wybranych gatunk\u00f3w ryb i produkt\u00f3w rybnych, kt\u00f3re mo\u017ce zje\u015b\u0107 tygodniowo doros\u0142y cz\u0142owiek, aby nie przekroczy\u0107 okre\u015blonej przez ekspert\u00f3w EFSA (Europejskiego Urz\u0119du ds. Bezpiecze\u0144stwa \u017bywno\u015bci) tzw. tymczasowej tolerowanej dawki pobrania (PTWI), w odniesieniu do dioksyn i dioksynopochodnych polichlorowanych bifenyli:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Szprot w\u0119dzony: 120 g<\/li><li>\u0141oso\u015b ba\u0142tycki: oko\u0142o 105 g<\/li><li>Sardynka w oleju: 330 g<\/li><li>\u015aled\u017a ba\u0142tycki: oko\u0142o 400 g<\/li><li>\u0141oso\u015b norweski w\u0119dzony: 575 g<\/li><li>Marynowane p\u0142aty \u015bledziowe: 475 g<\/li><li>Makrela w\u0119dzona: ponad 1 kg<\/li><li>Tu\u0144czyk w oleju: ponad 2 kg<\/li><li>Sola: ponad 32 kg<\/li><li>Mintaj: ponad 67 kg.&nbsp;<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dodatkowo, aby u\u0142atwi\u0107 osobom ze wspomnianych wy\u017cej grup wra\u017cliwych optymalny i bezpieczny dla zdrowia wyb\u00f3r ryb i owoc\u00f3w morza, NIZP-PZH opublikowa\u0142 te\u017c w omawianych normach list\u0119 gatunk\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>zalecanych,<\/li><li>dopuszczalnych,<\/li><li>niezalecanych.&nbsp;<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zacznijmy od zalecanych. S\u0105 na niej m.in.: \u0142oso\u015b norweski (hodowlany), pstr\u0105g (hodowlany), dorsz, makrela atlantycka, morszczuk, homar, ka\u0142amarnica, krab, a tak\u017ce krewetki.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na li\u015bcie gatunk\u00f3w dopuszczalnych s\u0105 m.in.: karp, halibut, oko\u0144, \u017cabnica i \u015bled\u017a.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli chodzi o gatunki niezalecane, to warto wymieni\u0107 m.in. takie jak: miecznik, rekin, makrela kr\u00f3lewska, tu\u0144czyk, w\u0119gorz ameryka\u0144ski, szczupak, panga i tilapia.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Generalnie wi\u0119c, jak wynika z opracowania NIZP-PZH, ryby i owoce morza nale\u017cy spo\u017cywa\u0107 regularnie, jednak bacz\u0105c na to, aby nie je\u015b\u0107 zbyt du\u017cych ilo\u015bci gatunk\u00f3w pochodz\u0105cych z Morza Ba\u0142tyckiego, gatunk\u00f3w du\u017cych ryb drapie\u017cnych, a tak\u017ce produkt\u00f3w rybnych w\u0119dzonych i g\u0142\u0119boko przetworzonych.&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na koniec, w omawianym kontek\u015bcie warto doda\u0107, \u017ce w przypadku niekt\u00f3rych os\u00f3b dobrym rozwi\u0105zaniem mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107 za\u017cywanie suplement\u00f3w diety z kwasami omega-3. Decyzj\u0119 w tej sprawie warto jednak najpierw skonsultowa\u0107 z lekarzem, dietetykiem klinicznym lub farmaceut\u0105, poniewa\u017c niew\u0142a\u015bciwe stosowanie suplement\u00f3w diety mo\u017ce by\u0107 szkodliwe dla zdrowia.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wi\u0119cej szczeg\u00f3\u0142owych informacji na temat kwas\u00f3w omega-3, ich znaczenia oraz najlepszych \u017ar\u00f3de\u0142 mo\u017cna znale\u017a\u0107 w omawianym opracowaniu NIZP-PZH.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0179r\u00f3d\u0142o:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201eNormy \u017cywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie\u201d (wyd. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego-Pa\u0144stwowy Zak\u0142ad Higieny, 2020). Publikacja dost\u0119pna na stronie Narodowego Centrum Edukacji \u017bywieniowej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wiktor Szczepaniak<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0179r\u00f3d\u0142o informacji: Serwis Zdrowie<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">(fot. pixabay.com)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"entry-summary\">\nGeneralnie, owoce morza i ryby s\u0105 zgodnie zalecane przez lekarzy i dietetyk\u00f3w&hellip;\n<\/div>\n<div class=\"link-more\"><a href=\"https:\/\/wgarnku.pl\/index.php\/2021\/02\/03\/ryby-zdrowe-ale-z-niektorymi-nie-przesadzaj-winne-skazenie-srodowiska\/\" class=\"more-link\">Continue reading<span class=\"screen-reader-text\"> &ldquo;Ryby zdrowe, ale&#8230; z niekt\u00f3rymi nie przesadzaj. Winne ska\u017cenie \u015brodowiska&rdquo;<\/span>&hellip;<\/a><\/div>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":980,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[220],"tags":[235,225,233,234],"class_list":["post-977","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kuchnia-blog","tag-gotowanie-ryb","tag-kuchnia","tag-ryby","tag-skazenie","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wgarnku.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/977","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wgarnku.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wgarnku.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wgarnku.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wgarnku.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=977"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/wgarnku.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/977\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":982,"href":"https:\/\/wgarnku.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/977\/revisions\/982"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wgarnku.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/980"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wgarnku.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=977"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wgarnku.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=977"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wgarnku.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=977"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}